Thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản: Doanh nghiệp thêm tròng vào cổ

Rất nhiều doanh nghiệp có mặt tại Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp triển khai thực hiện Nghị định số 203/2013/NĐ-CP ngày 28/11/2013 của Chính phủ quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cho rằng, việc thực thi Nghị định trong bối cảnh khó khăn hiện nay, doanh nghiệp khoáng sản không khác nào được “đeo thêm tròng vào cổ”, thậm chí có thể khiến cho doanh nghiệp đi vào còn đường phải phá sản.

Rất đông doanh nghiệp tham gia Hội nghị đối thoại
Nghị định gây “sốc”
Đại diện doanh nghiệp khoáng sản ở Lai Châu cho biết,  khi nhận được, biết được và nghiên cứu Nghị định số 203/2013/NĐ-CP về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đã gây sốc cho tất cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài đang khai thác khoáng sản tại Việt Nam.
“Có 2 lý do khiến chúng tôi cảm thấy “sốc”” – đại diện doanh nghiệp chia sẻvới mỗi doanh nghiệp khoáng sản khi được cấp quyền khai thác khoáng sản tức cấp Giấy phép khai thác khoáng sản, trong đó đều có ghi rất rõ: diện tích khai thác, công suất khai thác, thời gian khai thác. Cho nên, đây đã gọi là quyền khai thác khoáng sản thì doanh nghiệp khai thác khoáng sản đã phải tuân thủ mọi quy định của pháp luật của Nhà nước về vấn đề này. Các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc không được vi phạm bất cứ điều gì trong luật thuế, quy định Nhà nước về việc khai thác khoáng sản”.
Hơn nữa, trong thời điểm hiện tại được xem là cực kỳ khó khăn đối với ngành xây dựng nếu không nói là gần như đóng băng, sức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp lên cao tới đỉnh điểm. Trong khi Nhà nước đã và đang đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp miễn, giảm thuế… thì việc một Nghị định đưa ra như thế này và áp dụng đúng thời điểm này gây khó khăn cho các doanh nghiệp khoáng sản rất nhiều.
Còn nhiều bất cập
Mặc dù cơ quan Nhà nước lý giải việc đưa ra Nghị định nhằm góp phần hạn chế tình trạng khai thác khoáng sản bừa bãi, nhỏ lẻ; nơi nhiều tài nguyên khoáng sản thì được đầu tư tập trung khai thác, nơi khó khăn thì ít được khai thác. Việc đưa ra mức thu tiền cấp quyền khoáng sản còn mục đích loại bỏ những doanh nghiệp nhỏ lẻ, yếu kém, không có khả năng cạnh tranh; đồng thời góp phần quản lý tài nguyên khoáng sản của Quốc gia, bảo vệ tài nguyên môi trường, phục vụ tốt hiệu quả tài nguyên đất nước….
Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp chia sẻ tại buổi đối thoại đều nói đến thực trạng bất cập của Nghị định này. Rất nhiều ý kiến cho rằng, việc thực thi Nghị định trong bối cảnh khó khăn hiện nay, doanh nghiệp khoáng sản không khác nào được “đeo thêm tròng vào cổ”, thậm chí có thể khiến cho doanh nghiệp đi vào còn đường phải phá sản.
Đại diện công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên cho rằng, trong hoạt động khai thác chế biến khoáng sản doanh nghiệp phải chịu rất nhiều chi phí như chi phí lưu thông, chi phí thăm dò, tài liệu địa chất, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, tiền thuê đất, thuế môn bài, thuế bảo vệ môi trường… thêm mức thuế thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản sẽ làm cho giá thành sản xuất sản phẩm rất cao, khả năng không thể cạnh tranh nổi với giá của nước ngoài đưa vào Việt Nam. Như vậy sản xuất khoáng sản sẽ gặp khó khăn và không có hiệu quả.
Đồng tình ý kiến đó, đại diện doanh nghiệp khai thác đá ở Nghệ An cho hay, chúng ta quan niệm khoáng sản là tài sản quốc gia và đang nằm dưới lòng đất. DN là người bỏ chi phí để nắm giữ khai thác chế biến khoáng sản và cung cấp ra thị trường (người tiêu thụ). Với rất nhiều loại “thuế chồng thuế” như hiện nay chúng tôi sẽ không có lãi, thậm chí đi vào bước đường cùng là phá sản. “Các anh cơ quan Nhà nước tính gì thì tính nhưng tính làm sao chúng tôi phải sống được chứ không phải ép doanh nghiệp tới con đường khó khăn” - ông bày tỏ.
Đại diện Tập đoàn Than, khoáng sản Việt Nam chia sẻ về những điểm bất cập có trong Nghị định. Thời gian tính thuế từ 1/7/2011 theo Nghị định đưa ra rất khó cho doanh nghiệp. Bởi tất cả những khoản hạch toán trong năm 2011, 2012 và thậm chí là cả năm 2013 đều đã xong. Với các doanh nghiệp Nhà nước còn dễ tính toán nhưng doanh nghiệp tư nhân góp vốn cổ phần thời điểm đó có khi đã chia nhau và thậm chí có doanh nghiệp tư nhân nhỏ giải tán; do đó, việc tính mức thu cấp quyền cực kỳ khó khăn và không khả thi.
Đó là chưa kể, nếu nhìn về mức thu tiền thì thấy con số phát sinh cho doanh nghiệp này quá lớn, thậm chí đối với doanh nghiệp có thể bằng số tiền đầu tư cho một dự án, đó là chưa kể rất nhiều thứ thuế khác và chúng ta làm theo đúng luật thuế.
Đối với thuế tài nguyên dù cao nhưng mức tăng có lộ trình và phù hợp, khiến cho doanh nghiệp cũng có điều kiện thích nghi và xoay sở được. Mức thu cấp quyền đột ngột và quá lớn gây khó khăn nghiêm trọng cho doanh nghiệp. “Chúng tôi cảm thấy vượt quá sức” – đại diện một doanh nghiệp có mặt tại buổi đối thoại chia sẻ.
Đại diện doanh nghiệp đá vôi trắng tỉnh Yên Bái cho rằng về phương pháp tính trong công thức tính mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cũng cho thấy chưa hợp lý. Do đó, doanh nghiệp này đề nghị làm rõ công thức tính mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, trong đó đặc biệt là chỉ số Q. Việc sai số của trữ lượng Q là rất lớn do đó cần phải xem xét mức tính tiền cấp quyền trên trữ lượng Q này có chính xác và công bằng cho doanh nghiệp không. Về phía Nhà nước thì có tính đúng và thu đủ hay không? Cần xem xét lại công thức tính trữ lưỡng để cấp quyền.
Một doanh nghiệp khác chia sẻ khi đã ban hành Luật thay đổi rất khó. Mấu chốt là phải tìm ra được điểm nào chưa được để sửa, thay đổi cho phù hợp. Tôi đề nghị Tổng cục Địa chất và Khoáng sản kiến nghị xem xét và đề xuất với Chính phủ nên chăng bắt đầu áp dụng từ năm 2014, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển trong bối cảnh khó khăn hiện nay.
Nhiều doanh nghiệp cũng đưa ra kiến nghị xem xét thi hành Nghị định này vào thời điểm nào hợp lý và phải có thời gian để các doanh nghiệp đang gặp rất nhiều khó khăn từ từ có thể chấp nhận được. “Thời gian áp dụng sắp tới gần nhưng tôi thấy còn rất nhiều bất cập thì cần xem xét lại. Tổng cục Địa chất và Khoáng sản nên tổ chức một ban tiếp những ý kiến của doanh nghiệp về nghị định này, sau đó tổng kết cho từng ngành nghề khoáng sản khác nhau”.
Trước những ý kiến của doanh nghiệp tại buổi đối thoại, Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản cho biết, sở dĩ thời gian tính mức thu tiền cấp quyền là do đây là Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Khoáng sản, mà Nghị định thì theo Luật có từ trước nên phải thực hiện theo thời điểm đó.
Nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản cũng sẽ tiếp tục làm việc và tổ chức các buổi đối thoại với doanh nghiệp. Trên cơ sở các ý kiến của doanh nghiệp sẽ đánh giá, xem xét và chỉ khi chúng ta nộp tiền chúng ta thấy sòng phẳng, phù hợp thì chúng tôi mới triển khai. Đồng thời, với những vấn đề vượt cấp, Tổng cục sẽ có trách nhiệm báo cáo lại cấp cao hơn để được xem xét và giải quyết các vấn đề doanh nghiệp đưa ra.
Theo Diễn đàn doanh nghiệp